Planujesz workation w Czarnogórze?

Wyjechałem jesienią 2020 roku na okres zimowy do pięknego kraju, jeszcze nie odkrytego przez europejskich turystów. Czarnogóra (ang. Montenegro) leży na południu Europy pomiędzy Bośnią, a Albanią. W roli podróżnika nie oceniam doświadczeń związanych z danym miejscem. W podróży lubię obserwować to co mnie otacza, starać się zrozumieć otaczającą mnie rzeczywistość. Dla każdego projektanta kontrast w obserwacji jest ważny, dzięki kontrastom potrafimy myśleć „out of the box”. Chciałbym zaznaczyć, że wszystkie moje przedsiębiorstwa od 7 lat budowane są jako remote-first, łatwo więc dokonałem decyzji o workation. Korzystam z okazji na prowadzenie firmy z miejsca, gdzie jesień zaczyna się w grudniu, a temperatura w okresie zimowym nie spada poniżej 15 stopni.

Poniżej kilka moich pierwszych osobistych obserwacji, które mogą być interesujące dla osób planujących workation w Czarnogórze w 2021 roku:

  1. Mały procent mieszkańców ma dostęp do kablowego Internetu, co doprowadza do sytuacji, gdzie krajowi operatorzy oferują internet mobilny w bardzo niskiej cenie. W sieci Telenor, karta sim, bez abonamentu wraz z aktywowanym pakietem 500 GB kosztuje 15 euro. Ogólnodostępna sieć 4G w całym kraju, działa bardzo dobrze. Dla osób pracujących zdalnie internet mobilny w tej cenie jest świetną ofertą do pracy z dowolnego miejsca. Porównując z polską ofertą t-mobile na kartę z pakietem internetowym (1.11.2020) za podobną kwotę otrzymasz ok. 60GB.
  2. Jeżeli mieszkanie ma kablowy dostęp do Internetu to upewnij się jaka jest szybkość wysyłania. Standardem jest szybkość pobierania ok 50-80. Mbps max. Standardem jest także niska prędkość przesyłania nie przekraczająca 3 Mbps. Tak niska prędkość przesyłania nie powoduje żadnych problemów dla „normalnego” użytkownika sieci. Jednakże jeżeli wysyłasz lub streamujesz dużo materiałów wideo to powinieneś na to zwrócić uwagę i wybrać internet mobilny lub uzbroić się w cierpliwość.
  3. Korporacje i sieciówki? Nic z tych rzeczy. Lokalne sklepy, butiki i usługi małych przedsiębiorców. Kiedy myślę o lokalnym handlu w Czarnogórze to czuje Polskę z lat 2005-2010. Dla mnie to osobiście zaleta – nawiązuje bliższe relacje z lokalnymi przedsiębiorcami jak i czuje, że sprzedawane produkty są dużo lepszej jakości.
  4. Nie skoczysz na kawę do McDonald, nie wpadniesz szybko zjeść do KFC, w Starbucks nie podadzą Ci kawy. Franczyza tutaj nie dotarła.
  5. eCommerce w Czarnogórze nie rozwinął się, kuleje, co można zobaczyć po niewielkiej ilości kurierów poruszających się po tym niewielkim kraju.
  6. Jeżeli dużo rozmawiasz przez sieć GSM to minuta kosztuje 5 zł i potrzebujesz mieć conajmniej 25 zł na koncie, aby można było nawiązać połączenie przychodzące. Cena jest tak wysoka ze względu na to, że Czarnogóra nie jest członkiem Uni Europejskiej. W takim razie jak wygląda mój rachunek? Mój styl komunikacji zespołu i klientów mam wypracowany od wielu lat. Osoba musi umówić się tekstowo na wideokonferencję ze mną, abyśmy porozmawiali. Nie odbieram telefonów nie planowanych, bardzo szanuje koncentrację podczas pracy. Kiedy do tego dojdzie to rozmawiamy przez sieć internetową, twarzą w twarz. Ważne, aby każda osoba z otoczenia biznesowego rozumiała styl komunikacji.
  7. Nie ma problemu, aby w sklepach i restauracjach komunikować się językiem angielskim.
  8. W 90% odwiedzanych przeze mnie miejsc można płacić kartą płatniczą.
  9. Odkryjesz w sobie słowiańską krew, a tripy po Bałkanach przeniosą Cię do źródeł czasu.
  10. Czarnogóra jest urodzajna w naturze, posiada dwie strefy klimatyczne. Conajmniej 5 tygodni potrzebujesz, aby w pełni odkryć piękną naturę tego miejsca, jeżeli pracujesz w tygodniu 8 godzin, a cały weekend możesz przeznaczyć na tripa po kraju.
  11. Jeżeli nie byłeś na północy Czarnogóry, to nie było Cię tu wcale.
  12. Kiwi, limonka, granat to owoce tak ogólnodostępne jak polskie jabłonie rosnące na polskich wsiach.
  13. Kolarstwo jest dosyć rzadkim sportem, rowerzystów jest niewiele. Dlatego też nie do końca bezpiecznie jest uprawiać kolarstwo, zwłaszcza na południu kraju. Zdecydowanie lepiej na północy kraju.
  14. Kraj daje duże poczucie bezpieczeństwa, życzliwość ludzi jest na bardzo wysokim poziomie. Najprawdopodobniej wynika to z południowego klimatu życia i dumy narodu z powodu uzyskania niepodległości w 2006 roku .
  15. Rząd bardzo szybko reaguje na ostatnie problemy związane z ostatnią sytuacją światową i zarazem robi to mądrzej niż polski rząd. W stosunku do pozostałych europejskich Państw w szczycie zakażeń wprowadzono ograniczenia usług do godziny 20:00, zakaz poruszania się od 21 do 5 rano. W weekendy zakaz przemieszczania się pomiędzy dużymi miastami/gminami. Jeżeli masz zagraniczne blachy, to podróżujesz bez przeszkód. Żaden policjant nie podważył mi tego, że jadę np. do Serbii jadąc w stronę północy.

Specjalnie nie opisuje bardziej prywatnych spostrzeżeń, te czekają na najbliższych do których wrócę. W wolnym czasie napiszę artykuł o tym jak być efektywnym i produktywnym podczas podróży oraz jak zaplanować półroczną podróż z perspektywy przedsiębiorcy.